Phú Thọ là nơi gìn giữ tương đối đầy đủ bản sắc văn hóa, văn nghệ dân gian. Chỉ về đất Tổ Phú Thọ du khách mới nghe thấy làn điệu Hát Xoan, hát ghẹo độc đáo, được nghe tiếng trống đồng ầm vang và tham dự những hình thức sinh hoạt văn hóa đặc sắc. Sau đây là một số hình thức sinh hoạt văn hóa và các trò chơi dân gian thường được tổ chức dưới chân núi Hùng trong ngày giỗ Tổ hằng năm.
Đánh cờ người - Một trò chơi dân gian trong lễ hội Đền Hùng
Đánh trống đồng : Tục đánh trống đồng trong lễ hội đền Hùng là dấu ấn rực rỡ của nền văn hóa nông nghiệp thời các vua Hùng. Trống đồng chỉ được đánh vào dịp lễ hội. Đội hình đánh trống gồm 4 người đánh trống nhỏ, từ 6 đến 9 người đánh trống lớn. Để đánh cho đúng nhịp, các nghệ nhân phải đạt đến trình độ nghệ thuật điêu luyện. Người đánh trống dù nam hay nữ đều hóa trang trong bộ lễ phục hình chim ngồi hoặc đứng “giã” trống theo kiểu giã cối chày tay. Tiếng trống tạo nên tiết tấu phong phú cho nhạc múa, giữ nhịp múa cho đôi tay người lao động hái dâu, chăn tằm, dệt vải, cấy lúa. Tiếng trống đồng vang lên từng hồi thúc giục những đôi trai gái múa hát bên nhau theo lối giao duyên mà từ đó góp phần sản sinh ra một kho tàng dân ca trữ tình. Khác với tiếng cồng chiêng để cầu mùa, cầu sinh sôi, nẩy nở, thịnh vượng, đánh trống đồng là để cầu mưa giúp cho quá trình sản xuất được thuận lợi, dễ dàng.
Đâm Đuống: Đây là hình thức sinh hoạt âm nhạc cổ truyền khá phổ biến trong hội làng của bản mường xưa. Những chiếc cối rỗng vốn là dụng cụ nông nghiệp, lúc này lại trở thành loại nhạc cụ tạo nên nhịp phách lúc nhanh, lúc chậm, lúc khoan thai hòa tấu với dàn cồng chiêng tạo nên âm thanh vang động. Nó còn là vật tượng trưng cho sinh sôi nẩy nở, cầu mong thịnh vượng.
Hát Xoan: Trong các sinh hoạt văn hóa đã được gìn giữ và bảo lưu ở Phú Thọ thì Hát Xoan là một hình thức hát lễ nghi gắn với hội mùa rất riêng biệt của vùng đất Tổ. Nội dung điệu hát chỉ đơn giản là cầu chúc cho mùa màng bội thu, mưa thuận gió hòa hay miêu tả đời sống sinh hoạt của nhân dân. Tương truyền Hoàng hậu của Hùng Vương mang thai tới ngày sinh nở, bụng đau mãi mà không sanh được. Hùng Vương bèn cho gọi nàng Quế Hoa, một thiếu nữ múa giỏi, hát hay vào múa cho Hoàng hậu xem để giúp bà đỡ bớt đau đớn. Giọng hát trong vắt, những bước đi uyển chuyển, mềm mại đã làm dịu bớt cơn đau cho Hoàng hậu và sau đó bà hạ sinh được ba người con trai khôi ngô, tuấn tú. Vua Hùng vui mừng, hết lời khen ngợi và truyền cho các Mị Nương học lấy các điệu múa hát ấy.
Tại Lễ hội đền Hùng, nhiều cuộc vui chơi giải trí như thi ném còn, đu tiên, đánh phết… Ném Còn là hình thức vui chơi thu hút đông đảo người xem. Người ta chọn một bãi đất bằng phẳng và rộng rãi làm bãi còn, ở giữa trồng một cây tre cao chừng 8 – 10 mét, trên ngọn có buộc một chiếc vòng tròn bằng tre được bịt kín bằng giấy bản màu đỏ. Trai gái chia làm 2 bên tung quả còn cho nhau để bay qua vòng tre, vừa tung vừa hát đối đáp giao duyên. Người xem hò reo hưởng ứng. Ngoài việc thể hiện tài năng khéo léo, chính xác, với những đôi trai gái có tình ý với nhau, ném còn có một ý nghĩa khác là họ muốn gửi gắm tình cảm cho nhau qua quả còn.
Theo Báo Phú Thọ
Đóng góp mới